Palyaço korkusunun temelinde 'genetik miras' var

Klinik Psikolog Emre Konuk, toplumda nadir olan fobilerden palyaço korkusunun genetik mirasla gelen "yabancı" korkusundan kaynaklandığını söyledi.

SAĞLIK 26.12.2021, 20:07
Palyaço korkusunun temelinde 'genetik miras' var

Davranış Bilimleri Enstitüsü Kurucusu ve Başkanı Klinik Psikolog Emre Konuk, yaptığı açıklamada, bir grup antropoloğun yürüttüğü çalışmayla Amazon Ormanları'ndan New York'a dünyadaki bütün kültürlerde yaklaşık 300 ortak obje, ihtiyaç ve korku tespit edildiğini anlattı.

Ölüyle ilgili ritüel oluşturmadan saygı görme, önemsenme, beğenilme, değer verilme, aidiyet, ölüm korkusu, zarar görme korkusu gibi duyguları bunlara örnek veren Konuk, "Bunlar aşağı yukarı 500 bin sene önceki genetik mirasla bize gelen duygular ve korkular." dedi.

Toplumda nadir de olsa bazı bireylerin palyaçolardan korktuğunu anlatan Emre Konuk, palyaço fobisinin kaynağının da genetik mirasa dayandığının altını çizdi. Palyaço korkusunun altında güven içinde yaşama ihtiyacı ve yabancı korkusunun yattığını belirten Konuk, şöyle devam etti:

"Yabancı korkusu genetik bir korkudur. O grup içinde bir yabancıyı gördüğün zaman bir kere 'Nedir bu?' diye bakman lazım. Hayatını sürdürebilmek için bu korku hala sosyal olarak yaşanır. Anadolu'nun bir köyüne gidin, dolaşmaya başlayın, yabancısınızdır, birileri 'Nesin sen ne yapıyorsun?' diye sorar, olmadı ihbar eder karakola. Yabancı korkusu genetik bir şeydir. Hayvanlar da bir araya gelirler başka bir hayvanı o grubun içine sokmazlar. Dost kaplan yoktur yani. Yabancı, bu grubun dışında... Dolayısıyla palyaço bir yabancıdır. Yüzü gülüyor ama hikaye ne anlatıyor? O gülen yüzün arkasında zarar verebilir bir yaratık, bir ruh var. Bundan sonrası hikayecinin, romancının, filmcinin yaratıcılığına kalmış. Palyaço metaforunun korku üreten kısmının önemli bir yanı, genetik mirasa dayanır. 'Zarar verebilir, hayatı mahvedebilir, bize zarar verir, grubu dağıtabilir veya kötüdür...' gibi."

Emre Konuk, zihnin travmatik yaşantıları bir seferde genellemek gibi bir becerisi bulunduğunu, bunun da hayatta kalabilmek için gerekli olduğunu dile getirdi. Korkunun başlaması için bir uyarıcı gerektiğini, bir seferlik korkuların da kalıcı olduğunu anlatan Konuk, "Bir palyaço gördün zarar vermiyor, ama bir kere tetiklendi mi o korku devam edebiliyor. Eğer aşılmazsa ki bazen zihin kendisi bunu aşıyor, aşamadığı zaman da profesyonel yardım istemek durumunda kalabiliyoruz." ifadelerini kullandı.

Bütün korkuların aşılabildiğini vurgulayan Konuk, "Adı, türü, çeşidi ne olursa olsun, yeter ki korku olsun, yeter ki irrasyonel olsun, kayıtsız kalmayı öğrenebiliriz." dedi.

"Palyaço fobisinin altında 'belirsizlik' kavramı yatıyor"

Psikolog Tuba Karacan da çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle palyaço figürlerinin son dönemde partilerden çıkarılmaya başlandığını söyledi. Palyaço korkusu yaşayan çocuklardan birisinin de kendi çocuğu olduğunu anlatan Karacan, şöyle konuştu:

"3-4 yaşlarında katıldığımız bir doğum günü partisinde ilk kez bir palyaçoyla karşılaştı. Biz onun eğleneceğini, güleceğini düşünürken ağlamaya başladı. Sonra fark ettik ki bilinmezliğe yönelik bir kaygısı var. Anlamlandıramadığı için zihninde onun için tehlikeli bir şey gibi duygusal bir tepki veriyor. Sonraki süreçte bununla ilgili korkuyu devam ettiren bir belirti yaşamadık ama pek çok kişi daha sonra çocuklarında gece uyuyamama, korkulu rüyalar görme ya da daha regresif (gerileten) tepkiler görebiliyor. Alt ıslatma, yeme veya uyku bozuklukları gibi başka bir yerden açığa çıkıp, korkunun devamındaki davranışları gözlemleyebiliyor. Bunları da ebeveynlerle yaptığımız görüşmelerde duyabiliyoruz."

Bu tarz bir fobi oluştuğunda ebeveyn tutumunun önemine işaret eden Karacan, ebeveynlere "sakinliklerini koruma" ve "empati yapma" önerisinde bulundu.

Ebeveynlerin, fobi karşısında, "Korkacak bir şey yok ne var ki bunda?" gibi yaklaşımlarının yanlış olacağını vurgulayan Karacan, "Çocuğun korkusuna eşlik eden, kaygısını anlayan, onun korkmasına empati yapabilen, 'Evet bu senin için ürkütücü bir şey, zor bir şey bunu deneyimlemek. Seni anlıyorum.' duygusuyla yanında var olabilen ebeveyn tutumu iyileştirici oluyor." ifadelerini kullandı.

Fobinin ortaya çıktığı durumlarda anne ve babaların çocuğun ihtiyaçlarına odaklanmasının önemine işaret eden Karacan, "Çocuğun ihtiyaç duyduğu şeyin ne olduğuna odaklanmamız gerekir ebeveyn olarak. Bulunduğu ortamdan çıkarmak, orada kalması için ısrarcı olmamak, onu daha sevimli hale getirecek şekilde davranmamak, yaşadığı duyguyu daha sakin bir yerde dengelemesini, daha dingin bir ortamda daha güvenli bir ortamda yaşadığı duyguyu açığa çıkarmasını sağlamak buna eşlik etmek vazifemiz olmalı." dedi.

Yorumlar (0)
29
açık
Namaz Vakti 05 Temmuz 2022
İmsak 03:32
Güneş 05:31
Öğle 13:14
İkindi 17:13
Akşam 20:47
Yatsı 22:36
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31