Kırım Kongo Kanamalı Ateşi'ne yol açan kene hakkında doğru bilinen yanlışlar

Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Orkun, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığına yol açan keneden korunma ve kene tutunmasına ilişkin doğru bilinen yanlışları anlattı.

SAĞLIK 06.06.2022, 20:39
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi'ne yol açan kene hakkında doğru bilinen yanlışlar

Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Keneler ve Kene Kaynaklı Hastalıklar Araştırma Laboratuvarı sorumlusu Doç. Dr. Ömer Orkun,  yaptığı açıklamada, kenelerin dünya genelinde karasal her ortamda görülebilen, kanla beslenen canlılar olduğunu, her yıl çok sayıda insan ve hayvanın kene kaynaklı hastalandığı veya hayatını kaybettiğini söyledi.

Kenelere ilişkin dezenformasyonun kene kadar tehlikeli olduğuna işaret eden Orkun, "Kırım Kongo Kanamalı Ateşi için çok yaygın kullanılan 'Keneden zehirlendi' terimi aslında çok yanlış. Çünkü bir eklem bacaklının konağını zehirlemesi için zehrinin olması, örümcekler, akrepler ve arılarda olduğu gibi bu zehri aktarması lazım. Kenelerde öyle bir yapı yok." dedi.

Orkun, Türkiye'deki KKKA virüsünün ana vektörü ile bazı bölgelerde yüzde 90'ın üzerindeki insan vakalarının sorumlusu kene türünün "Hyalomma Marginatum" olduğunu ifade etti.

Kenelerin insan ve hayvanlara iki "strateji" kullanarak geldiğini, "pusucu kene" denilen grubun, otların üzerinde pasif şekilde bekleyip, temas ettiği insan veya hayvanın vücuduna tırmandığını anlatan Orkun, "KKKA vektörü avcı bir kenedir. Bu kene avını beklemiyor, yerde saklanıyor, çevreden birinin geçtiğini fark ettiği anda çıkıp saldırıyor. Bu tür, insan veya hayvanı metrelerce takip edebiliyor. Tarlanın neresinde olursanız olun sizi bulabiliyor. Keneler yerden yürüyerek gelir. Uçmazlar, ağaçlara tırmanmazlar. Tutunacağı canlının vücuduna ayağından tırmanır." diye konuştu.

"Keneyi çıkarmak profesyonellik istemez"

Doç. Dr. Ömer Orkun, kenenin tutunmaması için vücutta öncelikle paçalar ile bel bölgesini kapatmak gerektiğini belirterek, koltuk altı, saçlı deri ve genital bölge gibi görünmeyen yerlere tutunabilen kene türlerinden ve yol açabilecekleri hastalıklardan vücudu dikkatli şekilde kontrol ederek korunabileceğini kaydetti.

Orkun, vücutta fark edildiği anda keneyle ilgili yapılması gerekenlere ilişkin şu bilgileri verdi:

"Keneyi vücudunuzda tespit ettiğinizde yapılacak en önemli şey keneyi çıkarmak. Maalesef medyada bazı haberlerde 'Keneyi kendi çıkardı öldü, Keneyi kendiniz çıkarmayın' gibi dezenformasyonlar mevcut. Keneyi çıkarmak profesyonellik istemez. Buradaki esas nokta keneden bir an önce kurtulmak, yani sizden kan emmesini engellemektir. Kene vektör bir kene olabilir, hatta içinde virüs olabilir ama siz keneyi çok erken bir zamanda çıkarttığınız için çok kolay bir şekilde hastalıktan korunmuş olursunuz. Buradaki önemli nokta elinize bir şey giyerek, keneyi patlatmadan tek parça halinde çıkarmaktır."

Patlayan kene için eldiven uyarısı

Kenenin patlaması halinde eldeki herhangi bir yaradan ve çatlaktan, içerisindeki virüs veya diğer patojenleri bulaştırma riski bulunduğunu aktaran Orkun, bunun için eldiven giyilebileceğini, cımbız, ip ya da poşet kullanılabileceğini, arazide olunması durumunda hiçbir şey bulunamazsa yaprakla bile kenenin çıkarılabileceğini belirtti.

Kenenin insan vücuduna gömüldüğüne ilişkin söylentilerin de doğru olmadığına işaret eden Orkun, "Kenenin 'vücuda gömülmesi' gibi bir durum yok. Sadece ağzının ucundaki bir yapı vücuda girmektedir. Şayet tam olarak çıkaramayıp, kenenin ağzını koparıp içeride bırakırsanız, bunun size hastalık bulaştırmasıyla bir bağlantısı yoktur. Bu durum birçok vakada kıymık batmasından öteye geçmeyecektir. Çünkü hastalık etkenlerini barındıran organ, kenenin gövdesinde bulunmaktadır." bilgisini verdi.

"Kenenin 'anında öldürmesi' gibi bir şey de yok." diyen Orkun, "Çünkü virüs, kene kan emmeye başlar başlamaz hemen tutunduğu canlının vücuduna aktarılmıyor. Bazıları için 48 saat gerekli. KKKA için ise en az 12 ila 24 saat gerekiyor." dedi.

Orkun, Türkiye'de daha önce bu hastalığın görülmediği ve "biyolojik terör"le ülkeye getirildiğine ilişkin açıklamalar yapıldığına da dikkati çekerek, "Bu hastalığı taşıyan kene bizim yerli ve aktif kenemiz. Çok uzun yıllardır burada olan bir kene ve bu canlı için Anadolu habitatı çok uygun. Yani kenenin dışardan gelme gibi bir durumu yok. Buradaki nokta, hastalığı bazı bölgelerde kabul etmemek oluyor. Bu yüzden ciddi ihmaller söz konusu olabilmekte. Bu da insan ölümlerine sebep olabiliyor." dedi.

"Kenelerle ilgili bir başka yanlışı da çiftlik hayvanlarını sağan kişiler yapıyor"

Orkun, "Türkiye'de kuş gribi vakaları sonrası bazı kuş türleri ve kanatlılar itlaf edildiği için kenelerin arttığı" kanısının da bilimsel hiçbir desteği olmadığını dile getirdi.

Sığırlar ve yaban tavşanlarının özellikle KKKA'nın ana vektörü olan kene grubunun doğadaki varlığını, devamlılığını ve artışını destekleyen konaklar olduğunu bildiren Orkun, "Sığırlar ve yaban tavşanlarını yok edelim" noktasında da olunmaması, bu ve diğer hayvanların rollerinin çok iyi ortaya çıkarılması gerektiğini ifade etti.

Kenelerle ilgili bir başka yanlışı da çiftlik hayvanlarını sağan kişilerin yaptığını belirten Orkun, şöyle konuştu:

"Hyalomma Marginatum sığırların meme bölgesini çok sever. Çiftlik hayvanlarını sağan kişiler, sağım sırasında gördükleri keneleri çıplak elleriyle patlatıyor. Biz bazı vakaları bu şekilde görebiliyoruz. Kene tutunması olmuyor. Kene size tutunmasa bile içerisinde virüs olan bir keneyi elinizle patlattığınızda gövdesinde bulunan virüsler ellerdeki çatlak ve yaralardan içeri girebiliyor veya gözünüze sıçrattığınızda gözden enfeksiyon kapıyorsunuz. Kenenin kesinlikle bahsettiğimiz doğru yöntemlerle mücadelesi gerekiyor."

Yorumlar (0)
30
az bulutlu
Namaz Vakti 06 Temmuz 2022
İmsak 03:33
Güneş 05:31
Öğle 13:14
İkindi 17:13
Akşam 20:46
Yatsı 22:35
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31