Uluslararası mahkemeler Rusya'ya karşı harekete geçiyor

Rusya-Ukrayna savaşında askeri unsurlar arasında çatışmalar devam ederken Ukrayna, bu süreçte uluslararası mahkemeleri harekete geçirerek, diplomatik kazanımlar elde etmeyi hedefliyor.

DÜNYA 17.03.2022, 11:48
Uluslararası mahkemeler Rusya'ya karşı harekete geçiyor

Birçok devlet Rusya'nın bu eylemlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtirken, Ukrayna Rusya'nın başlattığı savaşın hesabını vermesi için uluslararası mahkemeleri harekete geçirdi.

Ukrayna, Rusya'ya karşı Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde (AİHM) davalar açarken, Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM), Ukrayna topraklarında işlenen suçları soruşturması talebinde bulundu.

UAD Rusya'dan savaşı derhal durdurmasını istedi

Ukrayna, 27 Şubat 2022'de Birleşmiş Milletlere (BM) bağlı yargı organı UAD'ye başvurarak, "savaşın durdurulması"na hükmetmesini talep etti.

UAD, 16 Mart'ta açıkladığı tedbir kararlarında Rusya'nın "özel askeri operasyon" adı altında Ukrayna topraklarında başlattığı savaşı derhal sonlandırmasını, ayrıca kendisine bağlı askeri ve düzensiz birliklerin çatışmalara devam etmesine engel olmasını istedi.

Trinity College Dublin'den eski UAD çalışanı Dr. Mike Becker, Divanın "savaşa son verilmesi" kararına ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, UAD'nin verdiği kararları infaz etme yetkisinin bulunmadığını belirtti.

Rusya'nın UAD'nin tedbir kararıyla bağlı olduğunu dile getiren Becker, "Rusya'nın karara uymaması durumunda Divanın elinde üçüncü ülkelerden yardım almak ya da durumu BM Güvenlik Konseyine taşımak seçenekleri bulunuyor." ifadesini kullandı.

Rusya'nın Divanın kararının ardından savaşa son vermesinin makul bir beklenti olmadığını dile getiren Becker, "Ukrayna'nın amacı Divan eliyle Rusya'yı durdurmaktan ziyade, Rusya'nın uluslararası hukuka aykırı eylemlerini tescil ettirme amacı taşıyor." dedi.

Becker'e göre üçüncü bir ülkenin savaşı sona erdirmek için Rusya'ya karşı askeri harekata girişmesi beklenmezken, Rusya'nın Güvenlik Konseyindeki veto yetkisi, Divanın tedbir kararının uygulanma ihtimalini azaltıyor.

Öte yandan davanın esasına ilişkin kararında Ukrayna lehine olması ihtimalinde bile, UAD'nin genellikle maddi tazminat, kınama, özür ya da eski hale iade gibi yaptırımlara hükmediyor olması UAD'nin kararlarını etkisiz bırakıyor.

Merkezi Lahey'deki UAD, sadece devletler arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin yargılama yaparken, kararları uyuşmazlığın tarafı devletler için bağlayıcı nitelikte bulunuyor.

41 ülke UCM'den Ukrayna'da işlenen suçları soruşturmasını istedi

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), UAD'nin aksine devletler arasındaki uyuşmazlığı değil, yargı yetkisine sahip olduğu yerde gerçekleşen uluslararası suçlara ilişkin bireyler hakkında yargılama yapıyor.

UCM, soruşturmanın öncelikle failin ülkesi veya ilgili diğer ülkeler tarafından yapılmasını isterken, devletlerin etkili bir soruşturma yapmaması ve suçların cezasız kalması durumunda harekete geçiyor.

Ukrayna, 8 Eylül 2015'te, UCM'ye taraf olmamasına rağmen 21 Kasım 2013'teki "meydan olayları" ve sonrasında işlenen savaş suçu ve insanlığa karşı suçların soruşturulması için Mahkemeye kısıtlı yargı yetkisi vermişti.

UCM Savcılığı, Ukrayna'nın verdiği yargı yetkisine dayanarak yaptığı ön inceleme neticesinde 11 Aralık 2020'de soruşturma açmak için Mahkemeden soruşturma izni alacağını açıklamıştı.

Aradan geçen bir yıldan fazla süreye rağmen Mahkemeye soruşturma izni başvurusu yapmayan UCM Savcılığı, Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı savaş sebebiyle Mahkemeye taraf olan 41 ülkenin ortak başvurusuyla, 3 Mart 2022'de Ukrayna'da işlenen suçlara ilişkin soruşturma başlatıldığını açıkladı.

UCM Savcılığı, Ukrayna'da işlenen suçlara ilişkin soruşturmasında topladığı delillere göre vatandaşlık ayrımı gözetmeksizin, Mahkemeden şüpheliler hakkında yakalama kararı çıkarılmasını talep edebilir.

Ukrayna topraklarında savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlediği iddia edilen Rus askerleri ve komutanlarına ilişkin yakalama kararı verilmesi durumunda, kendi kolluk kuvveti bulunmayan UCM, kararlarının infazı için diğer devletlerin kolluk kuvvetlerine, Interpol, EUROPOL ve BM Barış Gücü misyonlarının iş birliğine ihtiyaç duyuyor.

Roma Statüsü'ne göre, hakkında yakalama kararı bulunan kişi, devlet başkanı veya üst düzey devlet veya hükümet görevlisi olsa da dokunulmazlığa sahip değil.

Fakat Ukrayna'da işlenen uluslararası suçlara ilişkin üst düzey Rus yetkililer hakkında yakalama kararı verilmesi ihtimalinde, hem Rusya'nın UCM'ye taraf olmaması hem de üst düzey Rus yetkililerin dokunulmazlık sahibi olması sebebiyle UCM'nin yakalama kararlarının infaz edilmesi ihtimali düşük görülüyor.

Leiden Üniversitesinden Profesör Carsten Stahn, UCM'nin Ukrayna olayındaki yargı yetkisine ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Rusya, Roma Statüsü'ne imza atmasına rağmen UCM'ye taraf olmadı." dedi.

UCM'nin etkisiz kalması sebebiyle, Rusların Ukrayna'da işlediği suçların cezalandırılması için özel bir mahkemenin kurulması fikrine değinen Stahn, "Bu tür bir mahkeme, kararlarını infaz etme, meşruiyet ve dokunulmazlık sorunlarıyla karşı karşıya kalacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Benzer bir süreç El Beşir davasında yaşanmıştı

UCM'nin Sudan'ın eski lideri Ömer El Beşir hakkındaki yakalama kararına rağmen, Güney Afrika ve Ürdün, El Beşir'in ülkelerine yaptığı ziyaretler sırasında yakalama kararını uygulamamıştı.

Ürdün ve Güney Afrika, El Beşir'in UCM'ye taraf olmayan bir ülkenin başkanı olarak dokunulmazlık sahibi olduğu gerekçesiyle yakalama kararını infaz etmemişti.

Yorumlar (0)
21
açık
Namaz Vakti 22 Mayıs 2022
İmsak 03:43
Güneş 05:34
Öğle 13:06
İkindi 17:03
Akşam 20:28
Yatsı 22:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Kasımpaşa 38 53
11. Adana Demirspor 37 52
12. Galatasaray 38 52
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 37 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31