Uluslararası mahkemeler Rusya'ya karşı harekete geçiyor

Rusya-Ukrayna savaşında askeri unsurlar arasında çatışmalar devam ederken Ukrayna, bu süreçte uluslararası mahkemeleri harekete geçirerek, diplomatik kazanımlar elde etmeyi hedefliyor.

DÜNYA 17.03.2022, 11:48
Uluslararası mahkemeler Rusya'ya karşı harekete geçiyor

Birçok devlet Rusya'nın bu eylemlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtirken, Ukrayna Rusya'nın başlattığı savaşın hesabını vermesi için uluslararası mahkemeleri harekete geçirdi.

Ukrayna, Rusya'ya karşı Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde (AİHM) davalar açarken, Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM), Ukrayna topraklarında işlenen suçları soruşturması talebinde bulundu.

UAD Rusya'dan savaşı derhal durdurmasını istedi

Ukrayna, 27 Şubat 2022'de Birleşmiş Milletlere (BM) bağlı yargı organı UAD'ye başvurarak, "savaşın durdurulması"na hükmetmesini talep etti.

UAD, 16 Mart'ta açıkladığı tedbir kararlarında Rusya'nın "özel askeri operasyon" adı altında Ukrayna topraklarında başlattığı savaşı derhal sonlandırmasını, ayrıca kendisine bağlı askeri ve düzensiz birliklerin çatışmalara devam etmesine engel olmasını istedi.

Trinity College Dublin'den eski UAD çalışanı Dr. Mike Becker, Divanın "savaşa son verilmesi" kararına ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, UAD'nin verdiği kararları infaz etme yetkisinin bulunmadığını belirtti.

Rusya'nın UAD'nin tedbir kararıyla bağlı olduğunu dile getiren Becker, "Rusya'nın karara uymaması durumunda Divanın elinde üçüncü ülkelerden yardım almak ya da durumu BM Güvenlik Konseyine taşımak seçenekleri bulunuyor." ifadesini kullandı.

Rusya'nın Divanın kararının ardından savaşa son vermesinin makul bir beklenti olmadığını dile getiren Becker, "Ukrayna'nın amacı Divan eliyle Rusya'yı durdurmaktan ziyade, Rusya'nın uluslararası hukuka aykırı eylemlerini tescil ettirme amacı taşıyor." dedi.

Becker'e göre üçüncü bir ülkenin savaşı sona erdirmek için Rusya'ya karşı askeri harekata girişmesi beklenmezken, Rusya'nın Güvenlik Konseyindeki veto yetkisi, Divanın tedbir kararının uygulanma ihtimalini azaltıyor.

Öte yandan davanın esasına ilişkin kararında Ukrayna lehine olması ihtimalinde bile, UAD'nin genellikle maddi tazminat, kınama, özür ya da eski hale iade gibi yaptırımlara hükmediyor olması UAD'nin kararlarını etkisiz bırakıyor.

Merkezi Lahey'deki UAD, sadece devletler arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin yargılama yaparken, kararları uyuşmazlığın tarafı devletler için bağlayıcı nitelikte bulunuyor.

41 ülke UCM'den Ukrayna'da işlenen suçları soruşturmasını istedi

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), UAD'nin aksine devletler arasındaki uyuşmazlığı değil, yargı yetkisine sahip olduğu yerde gerçekleşen uluslararası suçlara ilişkin bireyler hakkında yargılama yapıyor.

UCM, soruşturmanın öncelikle failin ülkesi veya ilgili diğer ülkeler tarafından yapılmasını isterken, devletlerin etkili bir soruşturma yapmaması ve suçların cezasız kalması durumunda harekete geçiyor.

Ukrayna, 8 Eylül 2015'te, UCM'ye taraf olmamasına rağmen 21 Kasım 2013'teki "meydan olayları" ve sonrasında işlenen savaş suçu ve insanlığa karşı suçların soruşturulması için Mahkemeye kısıtlı yargı yetkisi vermişti.

UCM Savcılığı, Ukrayna'nın verdiği yargı yetkisine dayanarak yaptığı ön inceleme neticesinde 11 Aralık 2020'de soruşturma açmak için Mahkemeden soruşturma izni alacağını açıklamıştı.

Aradan geçen bir yıldan fazla süreye rağmen Mahkemeye soruşturma izni başvurusu yapmayan UCM Savcılığı, Rusya'nın Ukrayna'ya başlattığı savaş sebebiyle Mahkemeye taraf olan 41 ülkenin ortak başvurusuyla, 3 Mart 2022'de Ukrayna'da işlenen suçlara ilişkin soruşturma başlatıldığını açıkladı.

UCM Savcılığı, Ukrayna'da işlenen suçlara ilişkin soruşturmasında topladığı delillere göre vatandaşlık ayrımı gözetmeksizin, Mahkemeden şüpheliler hakkında yakalama kararı çıkarılmasını talep edebilir.

Ukrayna topraklarında savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlediği iddia edilen Rus askerleri ve komutanlarına ilişkin yakalama kararı verilmesi durumunda, kendi kolluk kuvveti bulunmayan UCM, kararlarının infazı için diğer devletlerin kolluk kuvvetlerine, Interpol, EUROPOL ve BM Barış Gücü misyonlarının iş birliğine ihtiyaç duyuyor.

Roma Statüsü'ne göre, hakkında yakalama kararı bulunan kişi, devlet başkanı veya üst düzey devlet veya hükümet görevlisi olsa da dokunulmazlığa sahip değil.

Fakat Ukrayna'da işlenen uluslararası suçlara ilişkin üst düzey Rus yetkililer hakkında yakalama kararı verilmesi ihtimalinde, hem Rusya'nın UCM'ye taraf olmaması hem de üst düzey Rus yetkililerin dokunulmazlık sahibi olması sebebiyle UCM'nin yakalama kararlarının infaz edilmesi ihtimali düşük görülüyor.

Leiden Üniversitesinden Profesör Carsten Stahn, UCM'nin Ukrayna olayındaki yargı yetkisine ilişkin AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Rusya, Roma Statüsü'ne imza atmasına rağmen UCM'ye taraf olmadı." dedi.

UCM'nin etkisiz kalması sebebiyle, Rusların Ukrayna'da işlediği suçların cezalandırılması için özel bir mahkemenin kurulması fikrine değinen Stahn, "Bu tür bir mahkeme, kararlarını infaz etme, meşruiyet ve dokunulmazlık sorunlarıyla karşı karşıya kalacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Benzer bir süreç El Beşir davasında yaşanmıştı

UCM'nin Sudan'ın eski lideri Ömer El Beşir hakkındaki yakalama kararına rağmen, Güney Afrika ve Ürdün, El Beşir'in ülkelerine yaptığı ziyaretler sırasında yakalama kararını uygulamamıştı.

Ürdün ve Güney Afrika, El Beşir'in UCM'ye taraf olmayan bir ülkenin başkanı olarak dokunulmazlık sahibi olduğu gerekçesiyle yakalama kararını infaz etmemişti.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Aralık 2022
İmsak 06:36
Güneş 08:07
Öğle 13:00
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4