Türkiye-Azerbaycan diplomatik ilişkilerin tesis edilmesinin üzerinden 30 yıl geçti

1992'de Bakü'deki Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğunun büyükelçiliğe dönüştürülmesiyle başlayan diplomatik ilişkiler, 30 yılda "bir millet, iki devlet" ilkesiyle geliştirildi. İlişkiler, "Şuşa Beyannamesi" ile müttefiklik düzeyine çıkartıldı.

DÜNYA 14.01.2022, 12:36
Türkiye-Azerbaycan diplomatik ilişkilerin tesis edilmesinin üzerinden 30 yıl geçti

Azerbaycan'ın Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etmesinin ardından 14 Ocak 1992'de Bakü'deki Türkiye Cumhuriyeti Başkonsolosluğunun büyükelçiliğe dönüştürülmesiyle başlayan diplomatik ilişkiler, aradan geçen 30 yılda her geçen gün "bir millet, iki devlet" ilkesiyle geliştirilerek müttefiklik düzeyine çıkarıldı.

Türkiye ile Azerbaycan'ın ilişkilerinin tarihi aslında 30 yıl önceye değil, Azerbaycan'ın bağımsızlığını ilan ettiği 1918 yılına dayanıyor. 28 Mayıs 1918'de bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan'ı ilk tanıyan ülke de Osmanlı oldu, Kafkas İslam Ordusu ismi verilen Osmanlı ordusu Bakü'yü Ermeni ve Bolşevik çetelerden kurtardı.

Azerbaycan'da 1920'de Bolşevikler iktidarı ele geçirince de Türkiye ile ilişkiler devam ettirildi. Azerbaycan, Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki TBMM hükümetine Kurtuluş Savaşı için yardımlarda bulundu. Fakat sonraki yıllarda Moskova yönetimi Azerbaycan'ın bağımsız hareket etmesini tamamen engelledi ve Türkiye ile ilişkiler sekteye uğradı.

İki kardeş ülke, 70 yıl aradan sonra Sovyetlerin dağılması ve Azerbaycan'ın ikinci kez bağımsızlığını ilan etmesiyle yeniden bir araya geldi. Türkiye Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu 9 Kasım 1991'de Azerbaycan'ın bağımsızlığının tanınması yönünde karar aldı. Böylelikle Türkiye, bu kez de Azerbaycan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke oldu.

Cumhurbaşkanları Ayaz Mutellibov ve Ebülfez Elçibey dönemlerinde Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi için birtakım adımlar atıldı, anlaşmalar imzalandı. Fakat ilişkiler Haydar Aliyev'in iktidara gelmesiyle yeni gelişme evresine girdi. Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in Türkiye ile Azerbaycan için kullandığı "bir millet, iki devlet" sözleri ilişkilerde temel prensip oldu. Haydar Aliyev'le Süleyman Demirel'in dostluğu da ilişkilerde etkin rol oynadı.

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de Haydar Aliyev'in siyasi çizgisini sürdürdü ve Türkiye ile ilişkilerin her alanda geliştirilmesi yönünde yürütülen politika önceliğini korudu.

İkili ilişkilerin daha da güçlendirilmesi amacıyla 16 Eylül 2010'da Cumhurbaşkanları düzeyinde Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi mekanizması tesis edildi. Her yıl toplanan konseyde hem ilişkilerin geleceği için önemli kararlar alındı hem de anlaşmalar imzalandı.

Ortak enerji ve ulaştırma projeleri imzalandı

Türkiye ve Azerbaycan, kardeşlik ilişkilerini ortak enerji ve ulaştırma projeleri gerçekleştirerek daha da güçlü bir yapıya kavuşturdu.

İki ülke, Azerbaycan petrolünü dünya piyasalarına ileten Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattını, Türkiye ve Avrupa'ya doğalgaz iletimini sağlayan TANAP'ı ve Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattını hayata geçirdi.

Türkiye ve Azerbaycan'ın yeni hedefi ise iki ülkeyi Ermenistan üzerinden kara ve demiryoluyla birleştirecek Zengezur Koridorunun hayata geçirilmesi.

İki ülke karşılıklı yatırımlarla da ekonomik olarak birbirlerine güç verdi. 19 milyar doların üzerinde bir rakamla Azerbaycan, en büyük yurt dışı yatırımını Türkiye'ye yaptı, Türkiye ise Azerbaycan'a 12 milyar dolardan fazla sermaye desteği sağladı.

Silahlı kuvvetler arasında iş birliği gelişti

Türkiye, her alanda olduğu gibi askeri alanda da Azerbaycan'a destek verdi. İki ülke arasında 1992'den bu yana askeri konuları içeren yaklaşık 100 anlaşma ve protokol imzalandı.

Anlaşmalar doğrultusunda Türkiye, savunma sanayinin geliştirilmesi, askeri uzmanların yetiştirilmesi konularında Azerbaycan'a yardım sağladı. Çok sayıda Azerbaycanlı Türkiye'de harp okullarında eğitim gördü, Azerbaycan harp okulu da Türkiye'nin katkılarıyla NATO standartlarında eğitim veren kurum haline geldi. Haydar Aliyev'in adını taşıyan Azerbaycan Yüksek Harp Okulunun programı Türkiye Cumhuriyeti Milli Savunma Üniversitesinde okutulan programla uyumlu hale getirildi.

İki ülke 2013'te imzalanan muhtıra gereği her yıl atışlı ortak tatbikatlar yapmaya başladı.

Her yıl düzenlenen TurAz Kartalı tatbikatlarıyla iki ülke hava kuvvetleri arasında koordinasyon ve iş birliği pekiştirildi.

Süreç içerisinde Türkiye ile Azerbaycan arasında savunma sanayi alandaki iş birliği de gelişti. Daha çok Rus yapımı silahlar ve askeri araçlara sahip Azerbaycan, Türk savunma sanayi şirketlerinin ürettiği silah ve mühimmattan da alarak savaş gücünü artırdı.

Türkiye, 2. Karabağ Savaşı'nda Azerbaycan'ın yanında oldu

Yaklaşık 30 yıl süren işgal döneminde tüm platformlarda Azerbaycan'ın haklı tutumunu destekleyen ve Ermenistan'a işgale son vermesi çağrısı yapan Türkiye, 2. Karabağ Savaşı'nda Azerbaycan'a siyasi ve manevi destek verdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Azerbaycan yalnız değildir." şeklindeki açıklaması, üçüncü güçlerin Azerbaycan'ın operasyonuna müdahil olmasını engelledi.

Azerbaycan ordusunun envanterindeki Türk yapımı SİHA'lar ise savaşta etkin rol oynadı.

İlişkiler müttefiklik düzeyine çıkartıldı

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler, 2021'de daha da geliştirilerek bir üst düzeye çıkartıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 15 Haziran'da Karabağ'ın sembol şehri Şuşa'yı ziyaret ederek burada Aliyev'le bir araya geldi. Erdoğan ve Aliyev, iki ülkenin ilişkilerinin müttefiklik düzeyine çıkartıldığı "Şuşa Beyannamesine" imza attı.

Yıllardır konuşulan Türkiye ile Azerbaycan arasında kimlik kartlarıyla seyahat konusu da gerçeğe dönüştü. İki ülke vatandaşlarının yeni tip çipli kimlik kartlarını kullanarak diğer ülkeye 90 gün kalış süreli vizesiz turistik seyahat gerçekleştirebilecekleri uygulama 1 Nisan 2021'de yürürlüğe girdi.

Yorumlar (0)
21
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 29 Haziran 2022
İmsak 03:28
Güneş 05:28
Öğle 13:13
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31